كامران ملكپور: خاويار «بلوگا» در حالی توسط دولت ايران در مبادی کشور در حال فروش است که عرضه و صادرات آن در بازارهای بينالمللی با ممنوعيتهای متعددی مواجه است.
آکادمی حيات وحش و ماهی آمريکا نزديک به دو سال قبل خاويار بلوگای خزر که از فيل ماهی استخراج میشود را در ليست گونههای در معرض خطر قرار داد. بر اين اساس از سال ۲۰۰۵ ميلادی واردات خاوريار بلوگا به آمريکا جهت کمک به حفظ و بقای اين گونه ممنوع شده است.
در حالی که جوامع بينالمللی حساسيتهای بسيار زيادی نسبت به انقراض گونههای ماهيان خاوياری دارند و مسوولان کشور همواره از صيد غيرمجاز به عنوان عامل عمدهء کاهش ذخاير خزر نام میبرند; در عمل فروش خاويار بلوگا توسط دولت جای سوال بسياری دارد.
کنوانسيون بينالمللی گونههای در معرض خطر سازمان ملل که به اختصار سايتس (CITES) خوانده میشود و بيش از ۱۶۸ کشور در آن عضو هستند، فروش بينالمللی خاويار را برای کشورهای ساحلی دريای خزر به جز ايران در سال ۲۰۰۶ ممنوع اعلام کرده است.
اين کنوانسيون نيز به دليل در معرض نابودی قرار گرفتن فيل ماهی خزر سهميهء صادراتی خاويار ايران را ۵/۴۴ تن و تنها برای نوع خاويار آسترا مجاز اعلام کرده است. يکی از مسوولان شيلات کشور توجيه مديران در زمينهء فروش خاويار بلوگا را عرضه به بازار داخلی عنوان میکند. وی که مايل نيست نامی از او برده شود، يادآور میشود: «دولت برای حفظ ذخاير اين گونه بايد دستورالعملی صادر کند که در صورت صيد فيل ماهی در پرههای شيلات; ماهی دوباره رهاسازی شود.»
اين کارشناس ارشد شيلات، فروش خاويار بلوگا را اقدامی غيرقابل توجيه عنوان و تصريح میکند: «ديگر کشورهای خزر بیتوجهی به قوانين بينالمللی دارند، اما ايران که همواره ادعای حفاظت از ذخاير خزر را دارد نبايد اين نوع خاويار را آن هم در مبادی خروجی کشور به فروش برساند.»
محمدپور کاظمی رييس موسسهء تحقيقات ماهيان خاوياری نيز با تاييد اين نکته که سهميهء صادراتی ايران مشمول گونه فيل ماهی و خاويار بلوگا نيست يادآور میشود: « در سال ۲۰۰۵ ميلادی، سهميهء قانونی صادرات خاويار ايران ۵۰ تن بوده است. با اين حال ميزان صادرات خاويار به نصف اين رقم نيز نرسيده است که دليل آن کاهش قابل توجه ميزان صيد بوده است.»
وظيفهء فروش خاويار دولتی ايران اکنون چند سالی است که به شرکت مادر تخصصی خدمات کشاورزی واگذار شده است.
اين شرکت دليل فروش خاويار بلوگا را مشمول قوانين بينالمللی نبودن بازار داخلی ايران عنوان میکند.
توليد خاويار در تمام کشورهای خزر در حال طی کردن سير قهقرايی است. در ايران توليد خاويار از ۶۷ تن در سال ۸۱ به کمتر از ۱۹ تن در سال ۸۴ رسيده است. امانی از مديران شرکت مادر تخصصی کشاورزی، ميزان فروش خاويار ايران در نيمهء اول سال ۲۰۰۶ را تنها ۳/۱ تن اعلام میکند و به سرمايه میگويد: «با توجه به وصول ديرهنگام مجوز سايتس در نيمهء اول سال جاری به ترتيب در بازارهای داخلی و خارجی به ميزان ۸۰۰ و ۵۰۰ کيلوگرم بوده است.»
|
advertisement@gooya.com |
|
در دو دههء گذشته ميزان توليد خاويار بيش از ۹۵ درصد کاهش داشته است. با وجود وضع قوانين بينالمللی از سال ۱۹۹۸ جهت محدودسازی صيد ماهی استروژن خزر، نه تنها تاثيری در وضعيت ذخاير دريای خزر بهوجود نيامده بلکه روش کاهش صيد کماکان ادامه دارد.
دولت ايران تاکنون به عنوان تنها کشور ساحلی خزر که گامهايی در جهت حفظ ذخاير خاوياری داشته شناخته میشده است اما فروش خاويار بلوگا که تحت حفاظت شديد بينالمللی قرار دارد اين اعتبار به دست آمده را زير سوال خواهد برد.