در پنجمين سال انتشار مجله‌ی "گوهران"، سپانلو، شمس، سميعی و پوری تقدير شدند، مجابی: با مجلات ادبی پريشان و کشکولی مواجهيم، ايسنا

خبرگزاری دانشجويان ايران - تهران
سرويس: فرهنگ و ادب - ادبيات

محمدعلی سپانلو، محمد شمس لنگرودی، عنايت سميعی و احمد پوری تقدير شدند.

به گزارش خبرنگار بخش ادب خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا)، اين چهره‌ها در زمينه‌ی شعر (سپانلو و شمس لنگرودی)، نقد (سميعی) و ترجمه (پوری) در پنجمين سال انتشار مجله‌ی «گوهران»، روز گذشته در مراسمی در خانه‌ی هنرمندان، تنديس گوهران را دريافت کردند.

در ادامه فيلم‌هايی که برای اين چهار شخصيت ساخته بودند، به‌نمايش درآمدند. محمدعلی سپانلو در بخش‌هايی از فيلم اشاره کرد: شعر برای من يک عشق شخصی است. البته محرک‌های ديگری هم هست. انگيزه‌ی اصلی شاعر محبوبيت و شهرت نيست؛ برای من نوعی رضايت درونی است. اگر مخلوقات ادبيات صحيح آفريده شده باشند، در اين روزگار می‌مانند. برای من کشف جهانی که پيش از شعر نمی‌شناختم، بسيار اهميت دارد. امروز هنوز نيرومندترين دليل و بقای شعر، وجه شهودی آن است.

او افزود: از مهم‌ترين کارهايی که در اين سال‌ها کرده‌ام، معرفی کردن کسانی بوده که اولين کتاب‌شان درآمده است و امروز بعضی از آن‌ها مطرح‌اند. اگر کاری را بپسندم، با شوق و شور می‌خوانم.

سپس فيلم محمد شمس لنگرودی به‌نمايش درآمد، که در آن گفت: برای خيلی‌ها شعر به هيچ دردی نمی‌خورد، پاسخ من برای کسانی است که شعر و هنر به دردشان می‌خورد. شعر و هنر خوابی است که در بيداری برای آدم‌ها می‌گذرد؛ زيرا آدمی تا جايی که مقدور است، زندگی می‌کند؛ اما از کودکی ممکن نيست به همه‌ی خواسته‌هايش برسد. آن‌چه را که در ضمير ناخودآگاهش می‌بيند، در ذهنش می‌ماند. هنر مثل خواب و نوعی تخليه‌ی روحی است و خوانندگانی که به اثر هنری مراجعه می‌کنند، با خواندن، شنيدن و ديدن آن تسکين می‌يابند.

اين شاعر افزود: هنر تحليل شکل‌يافته است که اگر با فرهيختگی همراه شود، هنر متعالی می‌شود و اگر با فرهيختگی همراه نباشد، هنر بازاری خواهد بود. هنر ادامه‌ی زندگی ناتمام است، بقيه‌ی زندگی است که مقدور نيست از قوه به فعل درآيد. هنر برای هر کس، هر فرهنگ و مقطع سنی يک نوع معنا دارد. خوانندگان جين آستين و ويليام فاکنر با خوانندگان کتاب‌های بازاری فرق می‌کنند. فاکنر به مسائل پيچيده‌تری پاسخ می‌دهد.

شمس لنگرودی همچنين اشاره کرد: در دوره‌ی جوانی و نوجوانی هر کس آرزوهای خاصی دارد. هر چقدر تجربه و مطالعه بيش‌تر می‌شود، به اين نتيجه می‌رسيم که درک ما از جهان، درک ماهی کوچک ته اقيانوس است. تا وقتی که جلو مرگ را نگرفته‌اند، هنر هست. تا وقتی که ناتوانی انسان وجود دارد، دين و هنر هم وجود خواهند داشت؛ زيرا اين دو قرار است به نقص انسان پاسخ دهند. بنابراين تا وقتی انسان به مرحله‌ای نرسيده که بر هستی تسلط يابد، هنر وجود دارد.

او در ادامه تنديس را دريافت کرد و گفت:‌ چند سال پيش در مسابقات جهانی يک آفريقايی اول شد، بعد از مسابقه از او پرسيدند که در کدام باشگاه تمرين می‌کردی، گفت، من در هيچ‌جا تمرين نمی‌کردم، روستای ما با مدرسه فاصله زيادی داشت و من برای اين‌که زودتر به مدرسه برسم، هر روز صبح می‌دويدم.

شمس لنگرودی افزود: من اول نشدم؛ اما برای اين‌که زودتر به مدرسه برسم، يک عمر دويده‌ام.

در فيلمی که از عنايت سميعی به‌عنوان منتقد ادبی به نمايش درآمد، او نيز يادآور شد:‌ منتقد پيش از آن‌که قصد روشنگری داشته باشد، در وهله‌ی نخست به پرسش‌های خود پاسخ می‌دهد و هرقدر پرسش همگانی‌تر باشد، تمرين بيش‌تری نياز است. شاعر از آن‌چنان اعتماد به نفسی برخوردار است که بخصوص در هنگام سرايش فکر می‌کند، نه قبل از او و نه بعد از او شاعری نبوده است؛ بنابراين نقد روی شاعر تأثير نمی‌گذارد؛ بلکه باعث گفت‌وگوی عمومی می‌شود.

همچنين در آخرين فيلم، احمد پوری که به‌عنوان مترجم برگزيده انتخاب شده بود، گفت: شعر وقتی ترجمه می‌شود، باز سروده می‌شود. وقتی وارد دنيای شعر می‌شويم، طيف وسيعی از شاعران را خواهيم ديد. هنوز فکر می‌کنم از انتخاب‌هايی که کرده‌ام، نتوانستم تصوير جامعی از شاعران جهان ارايه دهم.

او در ادامه تأکيد کرد: ايده‌آل اين است که همه‌ی شعرها را از زبان اصلی ترجمه کنيم؛ ولی آن وقت دست ما بسته خواهد بود. زبان انگليسی الآن زبان واسطه شده است و به واسطه‌ی انگليسی، می‌توان به کار جهان دسترسی داشت.

در بخشی از مراسم نيز سپانلو و سميعی درباره‌ی‌ ارزيابی‌شان از مجله‌ی «گوهران»‌ سخن گفتند.

سپانلو يادآور شد: ارزيابی را کسانی که دست‌اندرکارند، نبايد داشته باشند؛ بلکه جماعت کتاب‌خوان در پايان يک دوره‌ی تاريخی بايد اين ارزيابی را داشته باشند. «آدينه» در سال ۶۳ ابتدا به‌صورت روزنامه و بعد به‌شکل مجله درآمد. به دهه‌ی ۸۰ نرسيده تعطيل شد؛ اما نقش بسيار مهمی داشت؛ زيرا مجله‌ای تک بود و ما می‌توانيم امروز ارزيابی کنيم که چگونه مجله‌ای بوده است.

او در ادامه افزود: امروز ارزيابی مجله‌ی «فردوسی» نيز آسان است؛ زيرا دو مجله‌ی يادشده تصويری از سال‌های خود دادند؛ گرچه گاهی تصوير اين آينه شکسته بود. درباره‌ی «گوهران» هنوز وقت قضاوت نيست، اين مجله فعلا در حال تجربه است و قرار نيست به کشکول بدل شود. مجله‌ای که بايد با شعر پر شود، اگر زياد سخت بگيرد، شايد بعد از چند شماره چيزی نيابد که منتشر کند.

سپس عنايت سميعی عنوان کرد: ما هنوز در حوزه‌ی نقد پيشرفت چندانی نکرده‌ايم و جامعه‌ی‌ نقدپذيری نيستيم. شاعر و منتقد ما از جامعه جدا نيستند؛ به اين دليل مجلات ما ممکن است بيش‌تر به‌صورت جشن‌نامه يا بزرگداشت درآيند. به‌هر حال از شاعر و نويسنده که مورد نقد و طرد قرار گرفته، از سويی بايد دلجويی شود.

جواد مجابی هم قبل از شعرخوانی‌اش گفت: وقتی محمدتقی بهار مجله‌ی «‌دانشکده» را منتشر کرد، هنوز دانشگاه و دانشکده مطرح نشده بودند و شايد نوعی شهود شاعرانه بود که ادبيات در دانشگاه ديده نشود؛ بلکه در مجلات ادبی باشد. البته اين نگاه مثبت به سير کلی مجلات ادبی می‌شود. از جنگ ادبی حسين رازی که در سال ۳۶ منتشر شد تا امروز، همه جمع و به‌هم پيوسته‌ هستند که در بعضی از آن‌ها ارزش‌يابی است؛ مثلا مجله‌ی «آرش» به‌عنوان مجله‌ی تأثيرگذار در بخش خاصی از ادبيات ايران بوده است يا «دنيای سخن»، « آدينه»، «تکاپو» و... هم همين‌طور. اگر مجلات ادبی را به دانشکده تشبيه می‌کنم، به اين دليل است که در اين مجلات هم سهميه‌ها حق ورود دارند. سودای فروش، ماندگاری بيش‌تر و معروف شدن، همگی عوامل منفی بودند که مجلات ما به تدريج به کشکول‌های ادبی تبديل شوند.

اين شاعر و منتقد افزود: آن سخت‌گيری و دقت در نوع خاصی از ادبيات بايست مد نظر قرار گيرد و در انتخاب اشعار گونه‌ای عمل کنند که خوانندگان گيج نشوند. اين پريشانی در مجلات ادبی آن‌ها را به جايی رسانده که با نوعی مجلات بی‌هدف، پريشان و کشکولی مواجهيم و اين مصيبتی است که دامن‌گير مجلات ادبی شده است و خوانندگان مجلات ادبی به تدريج به شعر و قصه نگاه منفی يافتند.

در ادامه‌ی شب شعر چشمه، عباس عارف، ايرج زبردست، عليشاه مولوی، فرزانه قوامی، داريوش معمار و علی عبدالعظيمی از مهمانان مجله‌ی گوهران شعرخوانی کردند. سپس پگاه احمدی و سعيد سلطانی از مهمانان نشر چشمه برای حاضران به شعرخوانی پرداختند.

سعيده آبشناسان - مديرمسؤول گوهران - نيز در صحبت‌های کوتاهی گفت: خوشحالم کسانی که می‌خواستند مانع برگزاری برنامه شوند، موفق نشدند.

در اين مراسم که با نمايش چهار فيلم با موضوعات درخت و فرش همراه بود، افرادی چون: محمود دولت‌آبادی، بهمن فرمان‌آرا، بهمن شعله‌ور، محمد محمدعلی، فرزانه طاهری و يونس تراکمه حضور داشتند.