 |
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
|
||
|
||||||
 |
 |
 |
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
||||||
|
|
|
|
|||
|
advertisement@gooya.com |
|
|
|
|
خلاصه
حکومت ایران متهم است که مخفیانه مشغول تولید اورانيوم و پلوتونیوم است. دراین چهار مقاله سعی شده است که فعالیت های اتمی ایران به زبان ساده شرح داده شود. در مقاله ى اول، يعنى در مقاله ى “غنى سازى اورانيوم”، نشان داديم كه چگونه گاز اورانيوم، در طبله هاى چرخان نيروگاه نطنز، غنى مى شود. در مقاله ى دوم، يعنى در مقاله ى "استخراج اورانيوم" ، نشان داديم كه چگونه اورانيوم را استخراج و تبدیل به گاز مى کنند. در مقاله ى سوم، یعنی در مقاله ی " توليد پلوتونيوم در نيروگاه بوشهر "، نشان دادیم كه چگونه از کوره ی اتمی بوشهر که با اورانيوم غنی شده و آب سبک کار می کند، پلوتونیوم استخراج می شود. در مقاله ى حاضر، نشان خواهیم داد كه چگونه حکومت ایران قصد دارد از کوره ی اتمی اراک، که با اورانيوم معمولی و آب سنگین کار می کند، پلوتونیوم استخراج کند.
***
مقدمه
در اولين و دومين مقاله از اين سلسله مقاﻻت، از استخراج اورانيوم در ايران سخن گفتيم و نشان داديم كه چرخه ى توليد اورانيوم در ايران از استخراج سنگ اورانيوم خام از معدن ساغند يزد آغاز مى شود و پس از غنى سازى در نيروگاه نطنز به توليد ميله ى اورانيوم در آزمايشگاه جابر بن حيان در تهران پايان مى يابد. دولت ايران، به علت فشار هاى بين الللی، ظاهرا مجبور به تعليق اين فعاليت ها شده است.
در بخش سوم، از استخراج پلوتونيوم در ايران سخن گفتيم و نشان داديم كه براى ساختن بمب اتم، مى توان به جاى اورانيوم از پلوتونيوم نيز استفاده كرد. پلوتونيوم به طور جانبى در خاكستر كوره ى اتمى نيروگاه بوشهر وجود دارد. اما، پروژه ى بوشهر با دو مشكل رو به روست: اول آن كه دولت ايران عمليات غنى سازى اورانيوم را به حالت تعليق درآورده است و نمى تواند، مستقلا، اورانيوم غنى شده براى سوخت نيروگاه بوشهر تهيه كند. ثانيا دولت روسيه اصرار دارد كه خاكستر كوره ى نيروگاه بوشهر به روسيه بازگردانده شود تا مبادا دولت ايران از خاكستر آن، پلوتونيوم توليد كند.
اما، توليد پلوتونيوم در ايران منحصر به نيروگاه بوشهر نيست و مى توان آن را به روش آسان ترى در نيروگاه اتمى اراك نيز توليد كرد.
***
راكتور اتمى اراك
ايران در مراحل پايانى طراحى يك راكتور اتمى چهل مگا واتى در اراك است كه با اورانيوم خام و آب سنگين كار مى كند. عمليات ساختمانى راكتور اراك قرار است در سال 2009 ميلادى به پايان برسد.
دولت ايران ادعا مى كند كه هدف از ساختن اين راكتور، توليد ايزوتوپ هاى اتمى براى استفاده در پزشكى و كشاورزى است. اما آزانس بين الملی انرزى اتمى نگران توليد پلوتونيوم در نيروگاه اراك است. علت اين نگرانى نيز اين است كه در نيروگاه اراك مانند نيروگاه بوشهر از اورانيوم براى سوخت استفاده مى شود و همان طور كه در مقاله پيش نشان داديم، اورانيوم سنگين 238 مى تواند تبديل به فلز پلوتونيوم 239 شود. مزيتى كه نيروگاه اراك نسبت به نيروگاه بوشهر دارد اين است كه نيروگاه اراك با آب سنگين كار مى كند، و به همين علت مى تواند از اورانيوم معمولی و غنى نشده استفاده كند و احتياجى به تاسيسات پر هزينه ى غنى سازى اورانيوم نطنز ندارد. در حالی كه نيروگاه بوشهر با آب سبك كار مى كند و به همين علت بايد در كوره هاى آن از اورانيوم غنى شده استفاده كرد و اين امر مستلزم غنى كردن اورانيوم به مقدار پنج در صد است.
نيروگاه اراك، مى تواند سالی هشت تا ده كيلوگرم پلوتونيوم توليد كند كه براى ساختن يك يا دو بمب اتم در سال كافى است. البته براى اين كار بايد خاكستر كوره ى اتمى اراك به مراكزى مانند آزمايشگاه اتمى جابر بن حيان در تهران فرستاده شود تا در آن جا فلز پلوتونيوم از خاكستر اورانيوم جدا شود. ما در مقاله پيش راجع به اين آزمايشگاه سخن گفتيم و در اين جا از تكرار آن پرهيز مى كنيم. اما به جاى آن، به مساله ى توليد آب سنگين در ايران مى پردازيم.
***
كارخانه ى توليد آب سنگين در اراك
گفتيم كه راكتور اتمى اراك با آب سنگين كار مى كند. براى تهيه ى آب سنگين دو راه وجود دارد. يا بايد آب سنگين را از كشورهاى خارجى خريدارى كرد و يا بايد آن را در داخل ايران توليد نمود. چهار كشور يعنى آرژانتين، كانادا، هند، و نروژ از بزرگ ترين صادر كنند گان آب سنگين در جهان مى باشند، اما خريد آب سنگين از اين كشورها احتياج به كسب مجوز مخصوص از آژانس بين الللی انرزى اتمى دارد كه به آسانى به دست نمى آيد. دولت ايران به جاى خريد آب سنگين، مشفول احداث كارخانه اى در اراك با ظرفيت توليدِى، صد تن آب سنگين در سال است.
تصوير ۱- كارخانه ى توليد آب سنگين در اراك، 150 مايلی جنوب غربى تهران.
در تصوير باﻻ، كارخانه ى توليد آن سنگين در اراك نشان داده شده است. همان طور كه در اين عكس هوايى مى بينيد، يك حصار بزرگ دورتادور محوطه ى اين كارخانه كشيده شده است. در داخل اين حصار بيرونى، حصار ديگرى با برج هاى ديده بانى به چشم مى خورد. تاسيسات اصلی توليد آب سنگين در داخل اين حصار دوم قرار دارد.
آب سنگين در طبيعت به مقدار تقريبا يك دهم در صد وجود دارد. يعنى نود و نه مميز نود و نه درصد آب رودخانه ها و درياها از آب معمولی و فقط مقدار بسيار ناچيزى از آن از آب سنگين درست شده است. براى توليد آب سنگين معموﻻ از روش تبخير و تقطير استفاده مى كنند. چون نقطه ى جوش آب سنگين باﻻ تر از نقطه ى جوش آب معمولی است مى توان با اين روش آن را از آب معمولی جدا كرد.
آب معمولی از يك اتم اكسيژن و دو اتم هيدروژن درست شده است. درحالی كه آب سنگين، از يك اتم اكسيژن و دو اتم "دئوتريوم" (Deuterium) تشكيل شده است . اتم دئوتريوم مانند اتم هيدروژن است با اين تفاوت كه در هسته ى آن يك نوترون اضافى وجود دارد. اين نوترون اضافى باعث مى شودكه "دئوتريوم" ده در صد از هيدروژن سنگين تر باشد. با اين حساب، آب سنگين ده در صد از آب معمولی سنگين تر است. يعنى اگر يك ليتر آب معمولی يك كيلوگرم وزن داشته باشد، يك ليتر آب سنگين حدود يك كيلو و صدگرم وزن دارد.
در تصوير زير، راكتور اتمى سيروس (Cirus) در هند كه شبيه راكتور اراك است نشان داده شده است. راكتور سيروس نيز مانند راكتور اراك يك راكتور چهل مگاواتى است كه با آب سنگين كار مى كند و در كوره ى آن از سوخت اورانيوم خام استفاده مى شود. اين راكتور مى تواند ساليانه حدود ده كيلوگرم پلوتونيوم توليد كند.
تصوير ۲- راكتور اتمى سيروس در هند
پروژه ى كارخانه ى آب سنگين اراك و پروژه ى راكتور اتمى اراك، سوظن دولت هاى غربى را بر انگيخته است و آن ها به دقت فعاليت هاى ايران را در اين زمينه زير نظر دارند. با توجه به فضاى بين المللی و حساسيت هايى كه نسبت به فعاليت هاى اتمى ايران وجود دارد، احتمال دارد كه هردوى اين پروژه ها به حالت تعويق و يا تعليق و يا تعطيل در آيند و ميليون ها دﻻرى كه در اين راه سرمايه گذارى شده است، دود شده و به هوا برود.
***
نتيجه گيرى
در اين مقاله، توليد پلوتونيوم در راكتور اتمى اراك كه با آب سنگين و اورانيوم معمولی كار مى كند شرح داده شد.
***
پانویس ها
1- برای مطالعه ی مقاله ی اول، "غنى سازى اورانيوم" این جا را کلیک کنید
2- برای مطالعه ی مقاله ی دوم، " استخراج اورانيوم " این جا را کلیک کنید
3- برای مطالعه ی مقاله ی سوم، " توليد پلوتونيوم در نيروگاه بوشهر" این جا را کلیک کنید
***
Abbas.Ahmadi@mailcity.com
http://AbbasAhmadi.Tripod.com
